صرف‌نظر از زرشاهلق ماليات شيروان در آن عهد در دفتر ديوان ثبت نشده بوده است . در دوره‌هائى كه قدرت دولت مركزى به خصوص دچار ضعف و فتور بود حكام در امور مالى اجازهء دخالت به كسى نمىدادند و از كسى اطاعت نمىكردند . در سال 998 ( - 1590 م . ) شاه عباس اول در شيراز به‌سر مىبرد . حاكم آن ديار بدوا سر نافرمانى داشت و هيچ به دربار حاضر نشد . هنگامى كه پس از وعد و وعيد بسيار آمادهء شرفيابى شد در حضور پادشاه از وزير كل « محاسبهء دادوستد » را خواست زيرا وزير كل در غياب حاكم امور آن « الكا » را اداره كرده بود « 336 » « * » . اما گاه دربار به ميل و دلخواه خود نيز به حكام تقريبا استقلال كامل ادارى و مالى مىداد . شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) « حكومت ولايت فارس ( را ) در كل به اللّه ويردى خان . . . مفوض و مرجوع » داشت و « رتق و فتق معاملات ديوانى فارس به عهدهء اهتمام مشاراليه قرار يافت » « 337 » . پسر اللّه ويردى يعنى امامقلى خان نيز تا حين اعدامش در سال 1042 ( - 1632 م . ) ايالت پدر را در « تصرف » داشت « 338 » . آنگاه در سال 1042 ( - 1632 م . ) « الكاى شيراز را به ديوان اعلى منصوب » كردند « 339 » . به‌هرحال امامقلى خان ناگزير مىبايست ماليات بعضى از نواحى را به ديوان اعلى بفرستد : طبق اظهار خلاصة السير در آن اوقات « . . . قريب به شصت هزار تومان از مقطعيّهء فارس هرساله به خزانهء عامره مىرسيد . . . » « 340 » . اما « تحصيل

--> ( 336 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 435 . ( 337 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 515 . ( 338 ) - خلدبرين در صفحهء 295 چنين بيانى دارد . ( 339 ) - خلدبرين ، ص b 57 . ( 340 ) - خلاصة السير ، ص b 12 . ( * ) عين مطلب تاريخ عالم‌آراى عباسى چنين است : « . . . و در حضور اقدس با ميرزا لطف اللّه وزير ديوان اعلى در كمال تندى و تلخى خطاب كرد كه محاسبهء دادوستد كه در الكاى من كرده‌ايد از شما مىخواهم » . مترجم .